Tìm lời giải cho đào tạo nguồn nhân lực CNTT chất lượng cao

Giaoluu.jpg
Giao lưu trực tuyến “Ngành khát nhân lực và lựa chọn nghề nghiệp” được tổ chức bởi Trung tâm Công nghệ và Nội dung số VTC – VTCAcademy

“Sự kết nối giữa cơ sở đào tạo CNTT và doanh nghiệp ở Việt Nam gần như chưa có tiền lệ, theo tôi nếu không giải quyết được vấn đề này thì vẫn còn những chê trách từ phía đào tạo và phía tiếp nhận”.

Đó là ý kiến của Ông Nguyễn Long – Tổng Thư ký Hội Tin học Việt Nam trong buổi giao lưu trực tuyến “Ngành khát nhân lực và lựa chọn nghề nghiệp” được tổ chức bởi Trung tâm Công nghệ và Nội dung số VTC – VTCAcademy vào chiều thứ 2 (13/5).

Tại buổi giao lưu, đại diện của Hội tin học Việt Nam, Thạc sĩ Nguyễn Long đã trả lời nhiều thắc mắc liên quan đến xu hướng ngành Công nghệ thông tin cũng như cơ hội phát triển của ngành.

Nguyễn Anh Tiến, TP.HCM: Em xin được hỏi là nhu cầu nhân lực của nước ta hiện nay trong lĩnh vực Công nghệ Thông Tin (CNTT), đặc biệt là trong ngành phát triển phần mềm như thế nào? Em xin cảm ơn.

Thạc sĩ Nguyễn Long: CNTT là một trong những ngành phát triển nhanh nhất trong các ngành kinh tế, ví dụ như: Sự phát triển của công nghiệp phần mềm và các ngành viễn thông – Internet trong 10 năm gần đây đã cho thấy nhu cầu nguồn nhân lực để đáp ứng cho sự phát triển này. Cách đây 5 – 7 năm, có chưa đến 100 trường Đại học và Cao đẳng đào tạo về CNTT thì đến nay đã có gần 300 trường có đào tạo chuyên ngành CNTT. Cả nước hiện nay có khoảng 300 ngàn người đang làm việc trong lĩnh vực CNTT và nhu cầu tuyển dụng hiện nay xấp xỉ 50 – 60 ngàn người. Riêng với lĩnh vực phần mềm và dịch vụ xuất khẩu phần mềm thì nhu cầu nguồn lực hàng năm ngày càng tăng, ví dụ như FPT Softwave, nguồn nhân lực đã tăng 40% trong năm 2002 và tiếp tục gia tăng. Trong ngành CNTT, không chỉ phần mềm còn có rất nhiều lĩnh vục như Công nghệ nội dung số và Phát triển phần mềm di động, Game… đều là những lĩnh vực phát triển rất nhanh và có nhu cầu bổ sung nguồn nhân lực.

Bàng Mạnh, Hà Nội: Cháu xin được hỏi thị trường của ngành CNTT tại Việt Nam trong những năm qua có thay đổi ra sao? Và ngành nào của CNTT đang là “hot” nhất?

Thị trường ngành CNTT thay đổi hàng năm. Nếu trước đây chúng ta chỉ biết về phần cứng, phần mềm và mạng máy tính thì ngày nay đã có nhiều lĩnh vực mới được mở rộng như tích hợp hệ thống, công nghệ di động, thương mại điện tử, game… Và thị trường CNTT ngày càng mở rộng, doanh số của ngành CNTT tăng trung bình 20% hàng năm. Trong CNTT thì không có khái niệm ngành “hot” nhưng vì theo kiến thức và hiểu biết của từng người thi có thể lựa chọn những lĩnh vực công nghệ mới và đang phát triển gần đây như: điện toán đám mây, cơ sở dữ liệu lớn, công nghệ di động… là những lĩnh vực đang được quan tâm.

Nguyễn Đình Tiệp, Hà Nội: Ông đánh giá thế nào về sự phát triển của ngành Công nghệ nội dung số tại Việt Nam?

Công nghiệp nội dung số Việt Nam đang thay đổi và phát triển hàng ngày, có tốc độ tăng trưởng doanh thu hàng năm ước chừng 20 – 30%. Hiện nay, có khoảng 70 ngàn người đang làm việc trong lĩnh vực này và công nghiệp nội dung số cũng mang lại hiệu quả cao trong các dịch vụ CNTT. Việt Nam có trên 30 triệu người dùng Internet, các thiết bị di động kết nối Wi-Fi ngày càng phổ cập. Đấy chính là môi trường cho ngành công nghiệp nội dung số sẽ phát triển nóng trong vài năm tới.

Thế Hoàng, Đà Nẵng: Cho em được hỏi mức lương bình quân của nhân lực ngành CNTT hiện nay như thế nào?

Mức lương từ 300 – 1.000 USD.

Hoàng Lâm, TP.HCM: Theo ông, tại sao sinh viên đào tạo về ngành CNTT hàng năm tốt nghiệp ra trường tại Việt Nam nhiều nhưng các doanh nghiệp CNTT tại Việt Nam vẫn lên tiếng về việc khan hiếm nhân lực?

Số sinh viên tốt nghiệp hàng năm khoảng 15 ngàn người, số lượng thì nhiều nhưng chất lượng chưa đồng đều. Các doanh nghiệp CNTT lên tiếng về việc khan hiếm nguồn nhân lực theo nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng chủ yếu vẫn là kỹ năng của người được đào tạo chưa phù hợp với định hướng kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, nếu doanh nghiệp nào muốn có nguồn lực đào tạo sử dụng được ngay thì hãy kết hợp với nơi đào tạo. Sự kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp ở Việt Nam gần như chưa có tiền lệ, theo tôi nếu không giải quyết được vấn đề này thì vẫn còn những chê trách từ phía đào tạo và phía tiếp nhận.

Ngọc Hải, TP.HCM: Theo ông, những người theo học CNTT đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp hiện nay thì cần hội tụ các tố chất gì? Vấn đề ngoại ngữ khi theo học CNTT có phải là nhiệm vụ hàng đầu?

Ngoài những kiến thức chuyên môn được đào tạo trong nhà trường, những người theo học CNTT cần phải có thêm những kiến thức về kỹ năng mềm, tính hoàn thiện, cung cách làm việc theo nhóm và nhất là phải có ngoại ngữ. Vì vậy, có một lời khuyên cho các bạn muốn học CNTT: Hãy coi ngoại ngữ là chìa khóa để lập nghiệp!

Phạm Hưng, TP.HCM: Hiện nay, tại Việt Nam có một số trung tâm đào tạo mở ra các ngành học rất mới như Hiệu ứng hình ảnh và hoạt hình 3D, Lập trình Game… Ông đánh giá thế nào về các ngành mới này?

Đây là các xu thế công nghệ rất phù hợp với giới trẻ CNTT ngày nay, nếu có điều kiện các bạn hãy đăng ký để tiếp cận với những ngành mới đó.

Đỗ Cường, Tây Ninh: Để đáp ứng nhu cầu nhân lực cho chính doanh nghiệp trong lĩnh vực CNTT, không ít các doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, ông đánh giá thế nào về hướng đi này của các doanh nghiệp?

Xu hướng doanh nghiệp kết hợp với cơ sở đào tạo tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo là xu hướng phổ biến trên thế giới và chắc chắn sẽ phổ biến ở Việt Nam. Nếu quy trình đào tạo CNTT ở Việt Nam mở không gò bó theo giáo trình thì chắc chắn hướng kết hợp với doanh nghiệp vào quá trình đào tạo sẽ phát triển mạnh mẽ và đáp ứng được luôn nhu cầu tuyển dụng nguồn lực cho doanh nghiêp.

Nhận nhiều sự quan tâm từ phía độc giả với những ngành học mới mẻ của ngành CNTT, Thạc sĩ Phan Hữu Trung- Giám đốc đào tạo VTC Academy đã trả lời gần như không kịp các câu hỏi được gửi về cho chương trình, đặc biệt là về chương trình mới – ngành Hiệu ứng hình ảnh và hoạt hình 3D (3D Animation & VFX)

Tô Dũng (dungto1991@, Nam Định): Cơ hội nghề nghiệp khi em kết thúc các khóa học tại Trung tâm Công nghệ và nội dung số VTC là thế nào?

Hiện nay có rất nhiều học viên khá giỏi của Trung tâm Công nghệ và Nội dung số VTC được các doanh nghiệp hàng đầu trong nước săn đón như Gameloft, Digital Works Viet Nam, Joy Entertainment… ngay khi còn đang học trong VTC Academy. Với những bạn chưa được khá giỏi, VTC cũng giới thiệu bạn qua các đối tác của VTC khi có tuyển dụng. Thật ra ngành đang “khát” nhân lực rất nhiều, các công ty lớn như Gameloft, Digital Works Viet Nam và một số công ty khác đang thu hút học viên VTCA đi làm mặc dù các học viên chưa hoàn thành khóa học. Do đó, các bạn có thể yên tâm, tự tin trau dồi kỹ năng và kinh nghiệm thật tốt trong thời gian học tại VTCA. Chúng tôi tin tưởng rằng nếu các bạn là một artist có chuyên môn tốt và tính chuyên nghiệp cao thì sẽ có được nghề nghiệp tốt và thăng tiến nhanh trong công việc, nếu không chính công việc sẽ tự đào thải các bạn.

Tôn Thị Thu (tonthu87_bg@, Cần Thơ): Em chưa rõ ngành Hiệu ứng hình ảnh và hoạt hình 3D (3D Animation & VFX) là ngành gì ạ?

Ngành công nghiệp Hiệu ứng hình ảnh (VFX) là một ngành công nghiệp mới, năng động, tạo ra nhiều hứng thú thông qua việc sáng tạo những hình ảnh đầy kinh ngạc và vô cùng tuyệt vời đến mức hoàn hảo cho người xem ở các bộ phim “bom tấn” như Avatar, Life of Pi… cũng như các chương trình truyền hình và đoạn phim quảng cáo.

Lê Thị Tuyết Mai (letuyetmai50q@, Cần Thơ): Em nghe nói bên mình có chương trình đào tạo mới vậy em chưa biết gì có thể học về 3D Animation & VFX không?

VTCA đào tạo các bạn những kiến thức cơ bản từ đầu, các học viên không nhất thiết phải có kiến thức, kinh nghiệm về ngành học nhưng nên có chút kiến thức về mỹ thuật hoặc thiết kế phim ảnh, biết vẽ tay hoặc sử dụng các phần mềm liên quan đến ngành là một điểm thuận lợi. 6 tháng đầu bạn được học mỹ thuật căn bản để không bị hổng kiến thức về tư duy thiết kế. Sau 6 tháng nền tảng, bạn sẽ chọn lựa chuyên ngành cùng với sự hỗ trợ của các chuyên gia. 1 năm cuối bạn sẽ được đào tạo chuyên sâu tùy lĩnh vực bạn mong muốn như Modeling – Animation – Visual Effect (VFX). 3D Animation & VFX kéo dài trong 1,5 năm.

Nguyễn Bích Ngọc (nguyenbichngocvtv@, Quảng Ninh): Em cũng tìm hiểu chương trình các trung tâm khác thì không biết là bên mình có điểm khác biệt gì so với những trung tâm khác?

VTC Academy là đơn vị đào tạo đặt trong doanh nghiệp. Nhiều chuyên gia hàng đầu Việt Nam đã từng tham gia các dự án đình đám trong và ngoài nước (Pose,Nokia, BĐCL, John Carter…) cùng tham gia vào đội ngũ giảng dạy và hỗ trợ kỹ thuật của VTCA như anh Phan Vũ Linh, Trương Huyền Đức, Phùng Đình Dũng, Nguyễn Quốc Hiệu, Dương Văn Điệp, Phạm Đình Thịnh, Trương Hoàng Nam. Giáo trình, tài liệu được nghiên cứu xây dựng dựa trên yêu cầu thực tế của thị trường nhân lực Việt Nam và khung đào tạo của quốc tế, do đó sẽ gồm cả Tiếng Anh và Tiếng Việt. Việc giảng dạy chủ yếu bằng Tiếng Việt, trừ một số môn do các chuyên gia nước ngoài đào tạo sẽ học bằng Tiếng Anh. Đặc biệt, VTC Academy còn có cam kết tuyển dụng: với các bạn được tốt nghiệp đoạt lại Khá, VTC sẽ tuyển dụng vào làm việc với mức lương hấp dẫn; có cơ hội thực tập tại VTC và các đối tác: Tecmo Koei Software Việt Nam, Emobigames,…

Đạt (datmom900@g, Hà Nội): Em muốn học tại VTCA, thi đầu vào gồm những môn gì ạ?

Thi đầu vào tại VTC Academy sẽ gồm 3 môn: Toán GMAT, Tiếng Anh, IQ (GMAT, IQ sẽ thi bằng tiếng Việt).

Nguyễn Ngọc Linh (linhxinh@, Nam Định): Em thấy VTCA có thông tin đào tạo theo mô hình 1-1, xin anh cho biết mô hình 1-1 ở VTC Academy là như thế nào?

Trong quá trình học, mỗi học viên sẽ được một giảng viên theo kèm trực tiếp, theo dõi và hỗ trợ việc học tập của học viên (mô hình Academic – Mentoring). Trong kỳ thực tập thực tế, một chuyên gia, nhân viên của VTC sẽ trực tiếp “cầm tay – chỉ việc” cho học viên (Work – Mentoring). Ngoài ra, cứ 3 học viên và 1 giảng viên – chuyên gia sẽ tạo thành 1 nhóm để cùng thực hiện 1 dự án, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm.

Đào Hải Linh (linhdh@, Hà Nội): Đào tạo các ngành mang tính công nghệ, hiện đại, VTC Academy đã đầu tư như thế nào cho hệ thống cơ sở vật chất?

Ngoài hệ thống cơ sở vật chất hiện có nằm trong các tòa nhà được xây dựng dành riêng cho khối công nghệ và nội dung số, với hệ thống Wi-Fi phủ khắp thì trong năm 2013, VTCA sẽ có một cơ sở vật chất mới, trang bị một cách chuyên nghiệp như các studio nước ngoài.

+1 Ant farm được thiết kế như 1 studio chuyên nghiệp với cấu hình khủng, không gian sáng tạo, tần suất hoạt động 24h và giảng viên hỗ trợ các bạn trong suôt thời gian học.

+ Có các chuyên gia đứng đầu về những lĩnh vực  khác nhau như: Lead modeling instructor, Lead animation instructor, Lead vfx instructor.

Ngoài ra, còn một chương trình hoàn toàn mới và chuyên nghiệp được cập nhật theo xu hướng và nhu cầu nguồn nhân lực cũng như độ “hot” của ngành, đó là 3D Animation & VFX, chương trình sẽ đào tạo những bạn trẻ có đam mê chinh phục cách làm các bộ phim hoạt hình hay những cảnh quay kỹ xảo hoành tráng, cách tạo nên những con quái vật hay robot trong điện ảnh.

Hoàng Kim Anh, Hải Phòng: VTC A có chương trình miễn giảm gì cho học viên không?

Hiện VTC A có một số chính sách hỗ trợ tài chính trong chương trình quỹ đầu tư và phát triển giáo dục như: 10 suất học bổng gồm: 5 học bổng toàn phần và 5 học bổng bán phần giảm 50% học phí. Chúng tôi hỗ trợ cho học viên vay học phí từ 30 – 50% với lãi suất 0% và hoàn trả sau khi tốt nghiệp khóa học.

Sự tham gia giải đáp các câu hỏi liên quan đến nhu cầu và yêu cầu nhân lực của ngành CNTT hiện nay của hai doanh nghiệp: VTC Online và Tecmo Koei Software Việt Nam.

dammemotthoi@, Hải Phòng: Là một trong số các công ty làm về game tại Việt Nam, VTC Online hay Tecmo koei có gặp khó khăn nào trong việc tìm kiếm con người, nhân lực chất lượng cao cho các dự án của mình vì theo tôi được biết thì ở Việt Nam ngành lập trình game, thiết kế game vẫn còn khá mới mẻ, không có đơn vị đào tạo chuyên sâu?

Bà Đoàn Thị Phương Liên, Giám đốc HCNS VTC Online: Đúng như bạn nói, chính vì thế khi tuyển dụng VTC Online phải lựa chọn theo 2 hướng: Một là, những nhân sự có kinh nghiệm ở những lĩnh vực tương tự, hai là tuyển dụng những nhân sự không có kinh nghiệm nhưng có tố chất để phát triển trong lĩnh vực này. Tuy nhiên  tình huống nào thì doanh nghiệp cũng mất thêm chi phí đào tạo khá nhiều và như thế là ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh, đặc biệt về yếu tố thời gian.

Ông Sato Hiroshi, Giám đốc Tecmo Koie Software Việt Nam: Với mảng công việc chế tác đồ họa cho game tại Công ty của chúng tôi thì việc tìm kiếm nguồn nhân lực cho việc phát triển các dự án của Công ty cũng là một vấn đề.

biennd87@, Đà Nẵng: Tại Việt Nam vẫn đặt nặng vấn đề bằng cấp, vậy cho tôi được hỏi công ty của Ông, Bà có đòi hỏi cao về bằng cấp đối với nhân sự của mình hay không và nhu cầu tuyển dụng của công ty là gì?

Ông Sato Hiroshi, Giám đốc Tecmo Koie Software Việt Nam: Khi tuyển dụng nhân sự cho Công ty, chúng tôi có quan tâm đến thành tích học tập của ứng viên. Ví dụ những ứng viện có thành tích học tập thuộc Top đầu.

Bà Đoàn Thị Phương Liên, Giám đốc HCNS VTC Online: Đòi hỏi về bằng cấp sẽ tùy thuộc vào từng vị trí tuyển dụng và nguồn cung của thị trường. Thực tế có rất nhiều nhân sự không bằng cấp nhưng hiệu quả công việc rất tốt hoặc có những vị trí mà chưa có đào tạo chuyên sâu ở Việt Nam như: thiết kế, GM… Tuy nhiên, đa phần thì chúng tôi nhận thấy những nhân sự được đào tạo bài bản + gắn kết với thực tế sớm thì sẽ có hiệu quả công việc rất tốt.

giangit.nt@ , Nha Trang: Trong hầu hết các yêu cầu tuyển dụng đều đòi hỏi phải có kinh nghiệm làm việc trên 1 năm, sinh viên bọn em mới ra trường có điểm số tốt nhưng chưa có kinh nghiệm làm việc,  vậy hồ sơ có được lựa chọn không?

Bà Đoàn Thị Phương Liên, Giám đốc HCNS VTC Online: Câu hỏi này tôi đã từng được rất nhiều bạn sinh viên hỏi. Kinh nghiệm theo yêu cầu tuyển dụng của chúng tôi thực ra là “học đi đôi với hành”, vì thế kinh nghiệm này hoàn toàn có thể có được nếu ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường bạn đã tham gia vào các dự án/công việc thực tế (các công việc làm part time, thực tập,…). 1 năm kinh nghiệm được hiểu là bạn đã từng có khoảng thời gian ít nhất là 1 năm tham gia vào một dự án/công việc cụ thể nào đó có thể khi bạn đang là sinh viên, không nhất thiết là phải sau khi ra trường. Và tôi được biết nhiều công ty hiện nay sẵn sàng tiếp nhận các sinh viên thực tập. Các bạn sinh viên nên chủ động tìm kiếm những đầu mối thực tập như thế này để có những trải nghiệm thực tế ngay từ khi còn đi học.

Ông Sato Hiroshi, Giám đốc Tecmo Koie Software Việt Nam: Chúng tôi luôn mong muốn tuyển dụng sinh viên mới tốt nghiệp. Các kỹ thuật cần thiết cho công việc sẽ được đào tạo tại công ty. Chính vì vậy sinh viên mới ra trường có điểm số tốt nhưng chưa có kinh nghiệm như bạn vẫn được lựa chọn.

tong2002vn@ , Hà Nội: Là một công ty mang tính toàn cầu như Tecmo Koei, khi đến Việt Nam Ông đánh giá thế nào về nguồn nhân lực tại Việt Nam và khả năng đáp ứng công việc của người Việt Nam, đặc biệt là các bạn trẻ?

Ông Sato Hiroshi, Giám đốc Tecmo Koie Software Việt Nam: Nguồn nhân lực Việt Nam trẻ, giỏi, dồi dào. Cùng với sự phát triển của Internet thì số người sử dụng mạng và chơi game online rất nhiều, nên được dự đoán là một môi trường phát triển game online. Tại Việt Nam, những người chơi game và hiểu về biết về game ngày càng nhiều hơn so với các nước trong khu vực ASEAN.

hoang_789@ , Quảng Ninh: Được biết, VTC Online là đơn vị tuyển dụng trực tiếp của VTC Academy, vậy bà có thể chia sẻ cụ thể hơn về việc tuyển dụng này là như thế nào? Vì sao công ty VTC Online lại có hướng đi này?

Bà Đoàn Thị Phương Liên, Giám đốc HCNS VTC Online: Một trong lý do khi quyết định thành lập Trung tâm Công nghệ và Nội dung số VTC- VTC Academy là do chúng tôi nhận thấy sự thiếu hụt về nguồn nhân lực được đào tạo chuyên sâu và có kinh nghiệm làm việc thực tế trong lĩnh vực nội dung số. Mà thực tế thì các trường Đại học ở Việt Nam chưa đáp ứng được điều này, việc học chưa đi đôi với hành… Vì thế chúng tôi thành lập VTC Academy và cam kết tuyển dụng học viên của trung tâm. VTC Online đồng ý tiếp nhận ngay tất cả các sinh viên tốt nghiệp từ VTC Academy có điểm tốt nghiệp từ B+ trở lên. Với các sinh viên khác của VTC Academy chúng tôi cũng có ưu tiên riêng khi tuyển dụng vì hiểu rõ là các bạn đã được trải qua các khóa đào tạo, thực tập có thể đáp ứng nhanh yêu cầu công việc.

hoang_789@ , Quảng Ninh: Được biết, Tecmo Koei có hợp tác tuyển dụng với nhiều đơn vị đào tạo tại Việt Nam. Xin ông cho biết đó là các đơn vị đào tạo nào và tại sao ông lại lựa chọn những đơn vị đó?

Ông Sato Hiroshi, Giám đốc Tecmo Koie Software Việt Nam: Từ khi vào Việt Nam thì Công ty Tecmo Koei có hợp tác với một số trường Đại học, Cao đẳng và các trường dạy nghề để phối hợp thực hiện các hoạt động tuyển dụng nhân sự cho Công ty như: Trường ĐH Mỹ Thuật Công Nghiệp Hà Nội, VTC Academy, …

Cúc Phương, Đồng Nai: Một khó khăn với sinh viên mới ra trường là không biết nên đề xuất mức lương như thế nào với nhà tuyển dụng. Ông, bà có thể chia sẻ một chút kinh nghiệm cho những sinh viên như chúng tôi được không?

Ông Sato Hiroshi, Giám đốc Tecmo Koie Software Việt Nam: Vì là sinh viên mới ra trường kinh nghiệm chưa có nhiều nên mức lương theo nguyện vọng của mình khó có thể được đáp ứng ngay ở mức khởi điểm. Sau khi đã chứng tỏ được năng lực của mình thì công ty cũng có những xem xét, đánh giá và nâng mức lương phù hợp với năng lực và vị trí của bạn. Nhưng bạn vẫn có thể đề xuất mức lương theo nguyện vọng thực tế với nhà tuyển dụng.

Bà Đoàn Thị Phương Liên, Giám đốc HCNS VTC Online: Theo tôi trước khi ứng tuyển vào một đơn vị nào bạn cũng nên tìm hiểu về thị trường nhân lực của ngành nghề đó và tìm hiểu về công ty mà mình định ứng tuyển. Từ đo,́ tôi nghĩ bạn có thể đánh giá được “giá trị” của bản thân để đề xuất thẳng thắn với nhà tuyển dụng. Còn nếu không có thông tin về mức lương trên thị trường, bạn có thể đề xuất mức lương mà bạn mong muốn và chia sẻ những suy nghĩ của bạn về vấn đề này với nhà tuyển dụng. Mỗi một doanh nghiệp thường đã có những khung lương nhất định cho từng vị trí công việc nên bạn không nên quá băn khoăn. Sau khi tham gia vào công việc, có những trải nghiệm thực tế, có thể “định giá” được bản thân thì bạn hoàn toàn có thể đề xuất mức lương mong muốn với người quản lý.

Theo ICTnews

Bình luận